Szkoła jako początek drogi uczenia się przez całe życie

1 września uczniowie w całej Polsce rozpoczną nowy rok szkolny. Będzie to nie tylko powrót do lekcji, sprawdzianów i szkolnych uroczystości, lecz także początek roku ważnych zmian w edukacji. Coraz wyraźniej widać, że szkoła przestaje być postrzegana jako etap, który kończy się wraz z otrzymaniem świadectwa. Jej zadaniem staje się przygotowanie młodych ludzi do uczenia się przez całe życie, co oznacza gotowość do nieustannego rozwijania kompetencji, zdobywania nowych kwalifikacji i świadomego reagowania na zmieniający się świat.

1 września – początek nowego etapu

Tegoroczny powrót do szkoły ma szczególne znaczenie również ze względu na reformę edukacji. Od 1 września 2026 roku nowa podstawa programowa będzie wdrażana w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w kolejnych latach obejmie następne roczniki. Zmiany mają między innymi wzmacniać kompetencje fundamentalne, takie jak umiejętności językowe, matematyczne, cyfrowe oraz sprawność fizyczną. Przewidziano także większą rolę zajęć praktycznych, projektów oraz rozwijania umiejętności współpracy.

Od „nauki w szkole” do uczenia się przez całe życie

Współczesny rynek pracy zmienia się szybciej niż kiedykolwiek. Zdobyty zawód nie będzie wykonywany w dokładnie takiej samej formie przez całe życie. Pojawiają się nowe technologie, stanowiska i specjalizacje, a wraz z nimi potrzeba ciągłego aktualizowania wiedzy. Obecni uczniowie będą w przyszłości pracować w zawodach, które jeszcze nie powstały.

Dlatego idea uczenia się przez całe życie powinna zaczynać się już w szkole. Jej celem nie jest wyłącznie przekazanie uczniowi określonego zasobu informacji. Równie ważne jest nauczenie go, jak się uczyć, jak szukać wiarygodnych informacji, jak rozwiązywać problemy, współpracować z innymi i wykorzystywać wiedzę w praktyce.

W Małopolsce idea ta może mieć szczególne znaczenie. Region dysponuje rozbudowaną siecią szkół, instytucji kultury, uczelni, centrów edukacyjnych i podmiotów wspierających rozwój zawodowy. W ostatnim roku powstało 15 nowych Branżowych Centrów Umiejętności, a od 1 lipca na mocy Ustawy funkcjonuje Wojewódzki Zespół Koordynacji ds. polityki umiejętności. Samorząd Województwa Małopolskiego prowadzi również działania związane z edukacją i rozwojem kompetencji, a wśród aktualnych inicjatyw znajduje się m.in. Noc Naukowców, Festiwal Zawodów czy  Festiwal Małopolska Przyszłości, który odbędzie się 1 i 2 grudnia w EXPO Kraków.

Kalendarz roku szkolnego 2026/2027 w Małopolsce

• 1 września 2026 r. – rozpoczęcie zajęć dydaktyczno-wychowawczych;
• 23–31 grudnia 2026 r. – przerwa świąteczna;
• 15–28 lutego 2027 r. – ferie zimowe w województwie małopolskim;
• 25–30 marca 2027 r. – przerwa świąteczna;
• 25 czerwca 2027 r. – zakończenie zajęć dydaktyczno-wychowawczych dla większości uczniów;
• 26 czerwca – 31 sierpnia 2027 r. – ferie letnie.

Ważne wydarzenia to nie tylko egzaminy

Rok szkolny można jednak postrzegać szerzej niż przez pryzmat terminów egzaminów i ferii. Dla ucznia ważne są również wydarzenia, które pozwalają zdobywać wiedzę poza tradycyjną lekcją. W Małopolsce szczególną rolę mogą odgrywać wydarzenia organizowane przez instytucje kultury, nauki i edukacji. Samorządowe kalendarium regionu obejmuje wydarzenia z obszarów edukacji, kultury, sportu i turystyki, które stanowią uzupełnienie edukacji szkolnej. Edukacja nie kończy się bowiem wraz z dzwonkiem, wiedzę można zdobywać podczas lekcji, ale również w bibliotece, laboratorium, muzeum, przedsiębiorstwie, podczas podróży czy pracy nad wspólnym projektem. Idea lifelong learning (LLL) dotyczy nie tylko uczniów. Wymaga również ciągłego rozwoju nauczycieli. Zmieniają się technologie, metody pracy, potrzeby uczniów i oczekiwania społeczne wobec szkoły.

Szkoła jako pierwszy etap długiej drogi

Rozpoczęcie roku szkolnego 2026/2027 to okazja, by spojrzeć na edukację szerzej niż tylko przez pryzmat ocen, świadectw i egzaminów. Najważniejsze jest rozwijanie umiejętności samodzielnego zdobywania wiedzy, które pozwolą uczniom uczyć się także po zakończeniu szkoły. Edukacja powinna więc być początkiem drogi do uczenia się przez całe życie.